Vi khuẩn kháng thuốc rõ ràng là ra đời từ nguồn bệnh viện, do hiện tượng lạm dụng kháng sinh kích thích tạo ra các chủng nhờn thuốc, nghe nói do chữa kháng sinh không dứt điểm nên tái đi tái lại, mỗi lần đều phải trị kháng sinh mới. Ok?
Đội anti vacxin là đội đề cao ăn uống, rèn luyện để nâng cao đề kháng tự nhiên, không dùng kháng sinh và tiêm phòng. Có bệnh sẽ dùng các liệu pháp dân gian tại nhà. Ok?
Đám chữa theo Tây Y được nửa liệu trình lại về với đông y, nam dược hay chữa theo kiểu có bệnh vái tứ phương không khỏi mới ôm con đến bệnh viện uống kháng sinh gọi là bọn nửa mùa không có chính kiến. Ok? Và bọn hở ra tý là kê kháng sinh tùm lum cho bệnh nhân đều là bọn bác sĩ cả. Ok? Và bọn được bác sĩ đúng bệnh kê thuốc, uống khỏi rồi nên tin tưởng, lần sau bị bệnh tương tự lại theo đơn cũ đi mua cho đỡ tiền khám và công chờ khám xong đếch khỏi lại đi khám càng không phải đội anti vacxin, hơn nữa còn có thể gọi tên chính thức là đội tín đồ của thuốc tây. Ok?
Xong rồi đứa nào bảo đội anti vacxin là nguyên nhân bùng phát các loại dịch mới nhờn tất cả các thể loại kháng sinh thế? Rõ ràng nguyên nhân là bọn đứng cuối, nạn nhân là cả 2 bên, cuối cùng thì đội 2 chết nhiều nhất mà. Ganh tỵ với tỷ lệ sống sót của con nhà người ta à?
Còn các bố các mẹ bây giờ ngồi hồi ức về những ngày xưa tươi đẹp, khi mà ai cũng tiêm phòng thì cũng nhớ cho rằng thực phẩm, nước, không khí và virus thời đó nó không phải là thực phẩm, nước, không khí và virus thời nay đâu ạ. Từ thời đó em đã biết, muỗi a nô phen trên rừng nó chỉ tập trung chuyên môn đốt bộ đội, không đốt dân bản đấy ạ. Vì các anh bộ đội các anh ý có màn và ăn khác.
Và nói chung, anti vacxin không có nghĩa là chỉ không tiêm và không dùng kháng sinh là hoàn thành công tác đâu ạ, còn phải giám sát được thực phẩm con ăn và sinh hoạt rèn luyện thể chất hàng ngày của con, chứ ông bà lại nhét cho mấy miếng bim bim, cô nuôi dạy trẻ lại đút cho mấy bát cháo thịt công nghiệp, hàng ngày con ôm smart phone ngồi chơi game thì có sức đề kháng bằng niềm tin.
Tôi thì tôi cho rằng, bởi đội này quá đông, người ta không dám bê lên thớt. Có mỗi đội anti vacxin là thiểu số ít ỏi, phù hợp để minh họa cho quan điểm mang mục đích gây chiến của người ta.
Thứ Tư, 3 tháng 1, 2018
Súp đậu gà rong biển
Công thức món canh ấm bụng thông mũi, nấu nhân mấy ngày thời tiết miền bắc quá tổn hại hệ hô hấp nói chung:
1 bát đậu gà ngâm trước 4 tiếng, đổ nước ngâm rửa sạch,
rong wakame xắt vụn khô 2 thìa ngâm nở,
2 miếng rong kombu ngâm nở xé sợi.
Một nhánh gừng bằng ngón tay mài vụn,
một nhánh nghệ bằng ngón tay mài vụn,
3 bông hồi, 1 trái thảo quả đập dập,
tất cả cho vào nồi đun với 7 bát nước lạnh cho sôi bùng lên thì vặn nhỏ lửa, đậy vung đun đến khi đậu gà bở ra, vặn to lửa thêm 2 lạng ruột hàu và thìa muối, khi sôi lại vặn nhỏ lửa, nêm muối vừa miệng hoặc nêm muối hơi nhạt nếu sau này muốn thêm miso vào trước khi ăn. Đun thêm 15 phút để đậu thấm gia vị. Thả thêm 3 nắm yến mạch cán dẹp và nửa bát kê. Lại đun thêm 15 phút. Cho hành tăm thái nhỏ và tắt bếp, nếu thêm miso thì hòa miso với ít canh trong nồi cho tan trước rồi đổ vào. Món này ăn với bánh bao bánh mì hoặc há cảo. Không có hành tăm thì dùng hành hoa bình thường là được, tuy không thơm bằng.
Bạn nào ăn chay thì thử thay ruột hàu bằng gia vị bột nêm nấm rau củ.
1 bát đậu gà ngâm trước 4 tiếng, đổ nước ngâm rửa sạch,
rong wakame xắt vụn khô 2 thìa ngâm nở,
2 miếng rong kombu ngâm nở xé sợi.
Một nhánh gừng bằng ngón tay mài vụn,
một nhánh nghệ bằng ngón tay mài vụn,
3 bông hồi, 1 trái thảo quả đập dập,
tất cả cho vào nồi đun với 7 bát nước lạnh cho sôi bùng lên thì vặn nhỏ lửa, đậy vung đun đến khi đậu gà bở ra, vặn to lửa thêm 2 lạng ruột hàu và thìa muối, khi sôi lại vặn nhỏ lửa, nêm muối vừa miệng hoặc nêm muối hơi nhạt nếu sau này muốn thêm miso vào trước khi ăn. Đun thêm 15 phút để đậu thấm gia vị. Thả thêm 3 nắm yến mạch cán dẹp và nửa bát kê. Lại đun thêm 15 phút. Cho hành tăm thái nhỏ và tắt bếp, nếu thêm miso thì hòa miso với ít canh trong nồi cho tan trước rồi đổ vào. Món này ăn với bánh bao bánh mì hoặc há cảo. Không có hành tăm thì dùng hành hoa bình thường là được, tuy không thơm bằng.
Bạn nào ăn chay thì thử thay ruột hàu bằng gia vị bột nêm nấm rau củ.
Thứ Ba, 2 tháng 1, 2018
Dạy con về tài sản
Lúc chiều nghe một mẹ trẻ than là nuôi con tốn quá nên vợ chồng chả để ra được xu nào. Nhà có 2 cháu đang học trường quốc tế thôi. Tối lướt face lại thấy một mẹ đang chia sẻ kinh nghiệm nuôi con tránh xa ảnh hưởng của Ipad bằng cách cùng con chơi vẽ tranh, tô màu.
Chợt nhớ cái thời mình còn tham gia CLB truyện tranh. Nói chung, nữ thanh niên tự thấy đó là một sở thích tốn kém, giấy vẽ màu nước là hàng chuyên dụng, đắt hơn giấy thường, màu nước tốt cũng đắt hơn màu thiên long nhiều, bút lông tốt, bút chì xịn, bút dạ đều đắt xắt ra miếng cả. Và hồi đó, nữ thanh niên từng phải trông trẻ 2 mầm non hội hoạ. Trình độ mới dừng ở mức vẽ càn tô bậy thôi. Cũng không thể yêu cầu cao hơn, vì lực tay của trẻ con rất nhỏ, bắp thịt chưa phát triển, khả năng kiểm soát và điều khiển bút rất hạn chế. Đến lớp 1, lớp 2 tập viết chữ to ở lớp cũng đã là một công trình chật vật, đừng nói trẻ nhỏ tuổi hơn. Khụ, tất nhiên, gọi mầm non hội hoạ là mình phóng đại vậy thôi.
Sự thật là mầm non hội hoạ thực sự mà mình quen ấy, chỉ cần một cây bút chữ A màu đen hay bút bi cũng tìm được cách để diễn tả một điều gì đó bằng hình ảnh. Chỉ có mấy cây bút sáp rẻ tiền cho học sinh mẫu giáo trong tay cũng có cách để bạn miêu tả ra những gam màu đặc sắc, với các bạn màu thiên long hay giấy lởm không phải là nguyên do tranh xấu. Đứng trước sức sáng tạo của các bạn ấy, mình luôn có cảm giác mình thật đúng là đứa ... thiểu năng về hội hoạ. Cho nên nếu con bạn đúng là một mầm non hội hoạ chân chính, sự thờ ơ thiếu tài bồi của bạn không thể giết chết tài năng của cháu nó được đâu, ngược lại còn tạo ra nhiều kì tích trong nghịch cảnh là khác. Còn nếu con bạn không phải, vậy thì tình hình là bạn không huỷ diệt mất cái gì cả khi bạn không mua cho nó màu xịn, bút xịn, giấy xịn. Những thứ quá xịn đó chỉ càng làm sự bất tài vô dụng của con bạn bị bóc trần lộ liễu hơn thôi.
Quay lại với 2 mầm non mình từng phải trông nom kia, hiện tường trong phòng mình vẫn còn lưu dấu kiệt tác vẽ bằng bút chì màu của 1 cháu, khổ, bút xịn nên màu bám rất chắc, nhưng chỉ nhiễm ra từng lớp mỏng manh, đòi hỏi người vẽ dùng lực tay để kiểm soát độ đậm nhạt, để vào tay trẻ con chả khác nào cho trâu ăn hoa mẫu đơn. Cháu nó vẽ bậy xong, mình lau khỏi sạch luôn. Cháu thứ 2 thì sành điệu vô cùng, tuy chính cháu cũng chả hiểu mình đang vẽ ra cái gì, nhưng nhất định phải được dùng bút tốt, giấy tốt, màu tốt nhất mới chịu. Khi mình không chịu đưa giấy Canson cho cháu nó vầy, chỉ cho phép tàn hại giấy Gango, cháu sầm mặt ra điều không vừa lòng và hỏi, thế giấy kia của cô giá bao nhiêu, cháu trả tiền.
Nói thiệt, lúc đó mình có cảm giác, để trẻ em tránh xa Ipad thôi là hoàn toàn chưa đủ bà con ạ. Mình không biết phải nói thế nào cho nhẹ nhàng, tình cảm, có tính xây dựng, thì cô tiểu thư 4 tuổi ấy mới hiểu, vào tay cháu thì cái đéo gì chả biến thành rác, tại sao cô phải giao một thứ có tiềm năng trở thành một bức tranh đẹp cho cháu để rác rưởi hoá nó? Nếu bạn thừa tiền thì nên quyên tặng cho những hoàn cảnh neo đơn, ấn tống kinh sách, cúng dường, làm cái gì đó để cuộc đời tốt đẹp hơn. Làm ơn đừng dạy con cái cách biến tiền bạc thành rác rưởi sớm như vậy.
Mình không nói là đừng có cho con bạn những gì tốt nhất nhé! Nhưng ít ra, chỉ nên cho trẻ những thứ quý giá khi trẻ đã có khả năng hiểu đúng giá trị của chúng và biết giữ gìn, bảo vệ, sử dụng. Mà hình như khả năng giữ của và sự quý trọng đồ đạc chỉ có thể rèn giũa ra nhờ sự thiếu thốn, khao khát, chứ không thể thành lập trong môi trường vật chất dư thừa.
Nói chung, transit mộc tinh đã vào cung bò cạp rồi đó. Cơ hội phát triển và tiến bộ đang dành cho những người có thể cái khó ló cái khôn. Rất nhiều chuyện có thể sẽ thông khi bạn biết thắt lưng buộc bụng, ẩn nhẫn, kìm chế. Còn về vụ chuyển hoá của bò cạp, mình vẫn thấy, biến tiền bạc thành rác rưởi dễ hơn biến mục nát thành thần kì nhiều. Cái thứ nhất, chỉ cần bạn có tiền. Cái thứ 2, đòi hỏi bạn phải có trình độ. Mà trình độ lại không phải là thứ có thể build up ra được trong ngày một ngày hai.
Chợt nhớ cái thời mình còn tham gia CLB truyện tranh. Nói chung, nữ thanh niên tự thấy đó là một sở thích tốn kém, giấy vẽ màu nước là hàng chuyên dụng, đắt hơn giấy thường, màu nước tốt cũng đắt hơn màu thiên long nhiều, bút lông tốt, bút chì xịn, bút dạ đều đắt xắt ra miếng cả. Và hồi đó, nữ thanh niên từng phải trông trẻ 2 mầm non hội hoạ. Trình độ mới dừng ở mức vẽ càn tô bậy thôi. Cũng không thể yêu cầu cao hơn, vì lực tay của trẻ con rất nhỏ, bắp thịt chưa phát triển, khả năng kiểm soát và điều khiển bút rất hạn chế. Đến lớp 1, lớp 2 tập viết chữ to ở lớp cũng đã là một công trình chật vật, đừng nói trẻ nhỏ tuổi hơn. Khụ, tất nhiên, gọi mầm non hội hoạ là mình phóng đại vậy thôi.
Sự thật là mầm non hội hoạ thực sự mà mình quen ấy, chỉ cần một cây bút chữ A màu đen hay bút bi cũng tìm được cách để diễn tả một điều gì đó bằng hình ảnh. Chỉ có mấy cây bút sáp rẻ tiền cho học sinh mẫu giáo trong tay cũng có cách để bạn miêu tả ra những gam màu đặc sắc, với các bạn màu thiên long hay giấy lởm không phải là nguyên do tranh xấu. Đứng trước sức sáng tạo của các bạn ấy, mình luôn có cảm giác mình thật đúng là đứa ... thiểu năng về hội hoạ. Cho nên nếu con bạn đúng là một mầm non hội hoạ chân chính, sự thờ ơ thiếu tài bồi của bạn không thể giết chết tài năng của cháu nó được đâu, ngược lại còn tạo ra nhiều kì tích trong nghịch cảnh là khác. Còn nếu con bạn không phải, vậy thì tình hình là bạn không huỷ diệt mất cái gì cả khi bạn không mua cho nó màu xịn, bút xịn, giấy xịn. Những thứ quá xịn đó chỉ càng làm sự bất tài vô dụng của con bạn bị bóc trần lộ liễu hơn thôi.
Quay lại với 2 mầm non mình từng phải trông nom kia, hiện tường trong phòng mình vẫn còn lưu dấu kiệt tác vẽ bằng bút chì màu của 1 cháu, khổ, bút xịn nên màu bám rất chắc, nhưng chỉ nhiễm ra từng lớp mỏng manh, đòi hỏi người vẽ dùng lực tay để kiểm soát độ đậm nhạt, để vào tay trẻ con chả khác nào cho trâu ăn hoa mẫu đơn. Cháu nó vẽ bậy xong, mình lau khỏi sạch luôn. Cháu thứ 2 thì sành điệu vô cùng, tuy chính cháu cũng chả hiểu mình đang vẽ ra cái gì, nhưng nhất định phải được dùng bút tốt, giấy tốt, màu tốt nhất mới chịu. Khi mình không chịu đưa giấy Canson cho cháu nó vầy, chỉ cho phép tàn hại giấy Gango, cháu sầm mặt ra điều không vừa lòng và hỏi, thế giấy kia của cô giá bao nhiêu, cháu trả tiền.
Nói thiệt, lúc đó mình có cảm giác, để trẻ em tránh xa Ipad thôi là hoàn toàn chưa đủ bà con ạ. Mình không biết phải nói thế nào cho nhẹ nhàng, tình cảm, có tính xây dựng, thì cô tiểu thư 4 tuổi ấy mới hiểu, vào tay cháu thì cái đéo gì chả biến thành rác, tại sao cô phải giao một thứ có tiềm năng trở thành một bức tranh đẹp cho cháu để rác rưởi hoá nó? Nếu bạn thừa tiền thì nên quyên tặng cho những hoàn cảnh neo đơn, ấn tống kinh sách, cúng dường, làm cái gì đó để cuộc đời tốt đẹp hơn. Làm ơn đừng dạy con cái cách biến tiền bạc thành rác rưởi sớm như vậy.
Mình không nói là đừng có cho con bạn những gì tốt nhất nhé! Nhưng ít ra, chỉ nên cho trẻ những thứ quý giá khi trẻ đã có khả năng hiểu đúng giá trị của chúng và biết giữ gìn, bảo vệ, sử dụng. Mà hình như khả năng giữ của và sự quý trọng đồ đạc chỉ có thể rèn giũa ra nhờ sự thiếu thốn, khao khát, chứ không thể thành lập trong môi trường vật chất dư thừa.
Nói chung, transit mộc tinh đã vào cung bò cạp rồi đó. Cơ hội phát triển và tiến bộ đang dành cho những người có thể cái khó ló cái khôn. Rất nhiều chuyện có thể sẽ thông khi bạn biết thắt lưng buộc bụng, ẩn nhẫn, kìm chế. Còn về vụ chuyển hoá của bò cạp, mình vẫn thấy, biến tiền bạc thành rác rưởi dễ hơn biến mục nát thành thần kì nhiều. Cái thứ nhất, chỉ cần bạn có tiền. Cái thứ 2, đòi hỏi bạn phải có trình độ. Mà trình độ lại không phải là thứ có thể build up ra được trong ngày một ngày hai.
Thứ Năm, 25 tháng 2, 2016
Xen canh
Nhân dịp vườn nhà hoàn công và sẵn sàng cho trồng trọt. Em dịch 1 bài viết về đề tài xen canh dành tặng chính em và những cô chú, anh chị em quan tâm tới việc tối ưu hoá diện tích trồng trong 1 khu vườn nhỏ ít công chăm sóc và hứng thú mô hình vườn rừng.
Xen canh là biện pháp làm vườn rút ra từ việc học hỏi từ thiên nhiên. Tìm hiểu xem những cây nào trồng cạnh nhau sẽ không cạnh tranh dinh dưỡng, nguồn sáng, không hạn chế sự phát triển của nhau, hơn nữa còn có tác dụng tương hỗ qua lại giúp nhau sinh trưởng tốt hơn, chống lại sâu bệnh và tối ưu hoá diện tích đất trồng.
Ví dụ, trồng cây họ đậu có cộng sinh với nấm cố định đạm cho đất cạnh những cây cần lượng đạm lớn cho quá trình sinh trưởng. Trồng 2 loại cây rễ ăn ở tầng đất nông sâu khác nhau sẽ không cạnh tranh dinh dưỡng với nhau, trồng cây thân cao cứng cáp và ít bóng có thể làm chỗ bám cho cây ưa sáng mà thân yếu, trồng cây thân bò, lá lớn giúp che phủ đất và giảm lượng nước tưới, chống xói mòn, trồng loại cây có tác dụng xua đuổi sâu bệnh của cây khác, trồng cây có tác dụng thu hút tập trung sâu bệnh khỏi cây quan trọng, trồng loại cây thu hút sâu bệnh để trứng nhưng có chu kì phát triển khác với sâu bệnh nên cắt đứt được vòng đời của sâu, do đó có thể bẫy sâu. Trồng loại cây có mùi hương dẫn dụ côn trùng nên thu hút các loài thiên địch đến ăn sâu hại và thụ phấn. Ví dụ, cây điền thanh có thể bẫy khá nhiều loại sâu hại lúa, và làm phân xanh, cố định đạm. Trồng bí đỏ, ngô và đậu chung với nhau, bí đỏ giữ ẩm và mát luống, che sáng nên thu hút giun đất đào xới đến tận lớp đất bề mặt, rất tốt cho rễ đậu, đậu tổng hợp đạm cho đất, ngô hấp thu đạm này và cung cấp chỗ dựa cho đậu leo. Các cây họ cúc đuổi được nhiều loại sâu ăn lá. Thân nhiều cây họ cà có độc tố gây tê liệt thần kinh nên bị nhiều loại sâu bọ trưởng thành tìm chỗ đẻ trứng lảng tránh, có thể nhân tiện đuổi giúp cây hàng xóm của nó. Những cây càng ở cạnh nhau càng tươi tốt như vậy được cho là yêu thích nhau.
Đảo ngược lại, có những cây nếu trồng cạnh nhau sẽ cạnh tranh dinh dưỡng, ánh sáng, thu hút sâu bệnh tới hãm hại nhau, nên sẽ bị cho là ghét bỏ nhau.
Bài viết này lấy nguồn từ trang http://www.heirloom-organics.com/guide/companionplanting.html và bổ sung 1 số ảnh chụp mượn được qua google. Do nội dung đa phần dành cho rau củ quả của Âu Mỹ nên khó tránh khỏi hạn chế. Em sẽ bổ sung bài về xen canh rau củ quả Việt Nam sau khi có thông tin chính xác về các loại rau củ khi trồng chung của Việt Nam sau. Những phần thích hay ghét bị bỏ trống là do trong bài không cung cấp thông tin:
1. Măng Tây (asparagus)
Xen canh là biện pháp làm vườn rút ra từ việc học hỏi từ thiên nhiên. Tìm hiểu xem những cây nào trồng cạnh nhau sẽ không cạnh tranh dinh dưỡng, nguồn sáng, không hạn chế sự phát triển của nhau, hơn nữa còn có tác dụng tương hỗ qua lại giúp nhau sinh trưởng tốt hơn, chống lại sâu bệnh và tối ưu hoá diện tích đất trồng.
Ví dụ, trồng cây họ đậu có cộng sinh với nấm cố định đạm cho đất cạnh những cây cần lượng đạm lớn cho quá trình sinh trưởng. Trồng 2 loại cây rễ ăn ở tầng đất nông sâu khác nhau sẽ không cạnh tranh dinh dưỡng với nhau, trồng cây thân cao cứng cáp và ít bóng có thể làm chỗ bám cho cây ưa sáng mà thân yếu, trồng cây thân bò, lá lớn giúp che phủ đất và giảm lượng nước tưới, chống xói mòn, trồng loại cây có tác dụng xua đuổi sâu bệnh của cây khác, trồng cây có tác dụng thu hút tập trung sâu bệnh khỏi cây quan trọng, trồng loại cây thu hút sâu bệnh để trứng nhưng có chu kì phát triển khác với sâu bệnh nên cắt đứt được vòng đời của sâu, do đó có thể bẫy sâu. Trồng loại cây có mùi hương dẫn dụ côn trùng nên thu hút các loài thiên địch đến ăn sâu hại và thụ phấn. Ví dụ, cây điền thanh có thể bẫy khá nhiều loại sâu hại lúa, và làm phân xanh, cố định đạm. Trồng bí đỏ, ngô và đậu chung với nhau, bí đỏ giữ ẩm và mát luống, che sáng nên thu hút giun đất đào xới đến tận lớp đất bề mặt, rất tốt cho rễ đậu, đậu tổng hợp đạm cho đất, ngô hấp thu đạm này và cung cấp chỗ dựa cho đậu leo. Các cây họ cúc đuổi được nhiều loại sâu ăn lá. Thân nhiều cây họ cà có độc tố gây tê liệt thần kinh nên bị nhiều loại sâu bọ trưởng thành tìm chỗ đẻ trứng lảng tránh, có thể nhân tiện đuổi giúp cây hàng xóm của nó. Những cây càng ở cạnh nhau càng tươi tốt như vậy được cho là yêu thích nhau.
Đảo ngược lại, có những cây nếu trồng cạnh nhau sẽ cạnh tranh dinh dưỡng, ánh sáng, thu hút sâu bệnh tới hãm hại nhau, nên sẽ bị cho là ghét bỏ nhau.
Bài viết này lấy nguồn từ trang http://www.heirloom-organics.com/guide/companionplanting.html và bổ sung 1 số ảnh chụp mượn được qua google. Do nội dung đa phần dành cho rau củ quả của Âu Mỹ nên khó tránh khỏi hạn chế. Em sẽ bổ sung bài về xen canh rau củ quả Việt Nam sau khi có thông tin chính xác về các loại rau củ khi trồng chung của Việt Nam sau. Những phần thích hay ghét bị bỏ trống là do trong bài không cung cấp thông tin:
1. Măng Tây (asparagus)
Thích: Húng quế, cà chua, cải xoong, rau mùi
Ghét: Hành tây, tỏi, khoai tây
2. Chi đậu ván (Beans)
Thích: cà rốt, cải bắp, lơ trắng, dưa chuột, cây của chi cúc vạn thọ
Ghét: hành tăm, tỏi tây, tỏi
3. Đậu răng ngựa (đậu tằm) (Broad Beans)
Thích: cây thuộc chi cải, cà rốt, cần tây, ngô, xà lách, khoai tây
Ghét: tiểu hồi (1 loại thì là để lấy hạt làm gia vị) (fennel)
4. Củ dền (Beets)
Thích: cây thuộc chi cải, xà lách, hành tây, cây xô thơm (sage)
Ghét: đậu cove thân leo
5. Lơ xanh (Broccoli)
Thích: cần tây, cúc la mã, thì là, cây hương thảo
Ghét: kinh giới cay (oregano), dâu tây
6. Bắp cải tý hon (Brussel Sprouts)
Thích: khoai tây, cỏ xạ hương (thyme)
Ghét: dâu tây
7. Cải Bắp (Cabbage)
Thích: củ dền, khoai tây, kinh giới cay, cây xô thơm
Ghét: dâu tây, cà chua
8. Cà rốt (carrot)
Thích: đậu cove bụi, đậu cove leo, xà lách, hành tây, đậu hà lan, cà chua
Ghét: húng quế, thì là, củ cải vàng (parsnip) cải củ (radish),
9. Lơ trắng (cauliflower)
Thích: cây thuộc chi đậu ván, cần tây, kinh giới cay (oregano)
Ghét: cải xoong, cây trong chi đậu hà lan, khoai tây, dâu tây, cà chua
10. Cần Tây (celery)
Thích: cải bắp, tỏi tây, hành tây, rau chân vịt, cà chua
Ghét: củ cải vàng, khoai tây
11. Ngô (corn)
Thích: cây trong chi đậu ván, dưa chuột, dưa lưới, đậu hà lan, bí đỏ, khoai tây, cải củ
Ghét: cà chua
12. Dưa chuột (Cucumber)
Thích: chi đậu ván, cần tây, xà lách, đậu hà lan, cải củ
Ghét: lơ trắng, khoai tây, húng quế
13. Cà dái dê (cà tím trái dài) (Eggplant)
Thích: chi đậu ván, chi ớt, khoai tây, rau chân vịt
Ghét:
14. Tỏi tây (leek)
Thích: cà rốt, cần tây, dâu tây
Ghét:
15. Xà lách (Lettuce)
Thích: cà rốt, cải củ, dâu tây
Ghét: chi đậu ván, củ dền, mùi tây
16. Dưa lưới (melon)
Thích: ngô, cải củ
Ghét: khoai tây
17. Hành tây (onion)
Thích: rau mầm, lơ xanh, cải bắp, xà lách, dâu tây, cà chua
Ghét: chi đậu ván, đậu hà lan
18. Đậu hà lan (pea)
Thích: chi đậu ván, cà rốt, ngô, dưa chuột, cải củ
Ghét: cây họ hành
19. Khoai tây (potato)
Thích: chi đậu ván, ngô, cải bắp, đậu hà lan, cà dái dê
Ghét: dưa chuột, bí rợ, hoa hướng dương, bí (squash)
20. Bí rợ (pumpkin)
Thích: ngô
Ghét: khoai tây
21. Rau chân vịt (spinach)
Thích: cần tây, lơ trắng, cà dái dê
Ghét:
22. Cà chua (tomato)
Thích: măng tây, cần tây, cà rốt, mùi tây, chi cúc vạn thọ
Ghét: ngô, khoai tây, tiều hồi (fennel)
23. Bí ngòi (zucchini)
Thích: cải xoong
Ghét:
Một số gợi ý về bố cục luống
Thứ Năm, 8 tháng 10, 2015
Miến xào chay:
Ảnh sẽ được update sau.
Nguyên liệu:
Miến dong xịn của em Tra Nguyen giới thiệu nguồn mua, 2 cuộn, ngâm mềm, cắt khúc vừa ăn
Miso ngon, mua ở Xóm Gạo Lứt, Bình Dương, ngoáy đũa 1 cái kéo ra, chả biết gọi là bao nhiêu nữa. Hoà với nước đun sôi để nguội cho tan.
Cà rốt muối dấm nhà làm, thái sợi
Một củ su hào thái sợi, bóp muối hạt cho mềm
Vài quả đậu xắt xéo cho tăng thêm phần màu sắc
Một quả ớt bỏ hạt, xắt sợi
Mộc nhĩ nấm hương ngâm nở, xắt sợi
Một quả cà chua thái múi cau mỏng
Một bát nước để thêm bớt trong lúc làm.
Miso ngon, mua ở Xóm Gạo Lứt, Bình Dương, ngoáy đũa 1 cái kéo ra, chả biết gọi là bao nhiêu nữa. Hoà với nước đun sôi để nguội cho tan.
Cà rốt muối dấm nhà làm, thái sợi
Một củ su hào thái sợi, bóp muối hạt cho mềm
Vài quả đậu xắt xéo cho tăng thêm phần màu sắc
Một quả ớt bỏ hạt, xắt sợi
Mộc nhĩ nấm hương ngâm nở, xắt sợi
Một quả cà chua thái múi cau mỏng
Một bát nước để thêm bớt trong lúc làm.
Quá trình chế tác:
Đổ dầu, vừng hay lạc vào chảo nóng, khuyến cáo chớ dùng dầu dừa. Mùi không hợp.
Đổ su hào vào xào xào xào. 2 phút
Đổ tiếp nấm hương mộc nhĩ vào xào xào xào. 2 phút
Đổ đậu quả vào xào và thêm tý nước. Xào đến khi đậu chuyển màu xanh thẫm thì đổ thêm nửa bát nước rồi đổ miến vào. Trộn đều cho mềm. Trong quá trình xào, nếu thấy khô, thêm tý nước. Khi miến bắt đầu nở thì cho ớt. Miến chín thì cho cà chua và cà rốt muối dấm đảo đều. Vẫn thêm nước nếu khô, sao cho khi trong chảo còn đọng tý nước mà miến chín thì tắt bếp là vừa.
Đổ su hào vào xào xào xào. 2 phút
Đổ tiếp nấm hương mộc nhĩ vào xào xào xào. 2 phút
Đổ đậu quả vào xào và thêm tý nước. Xào đến khi đậu chuyển màu xanh thẫm thì đổ thêm nửa bát nước rồi đổ miến vào. Trộn đều cho mềm. Trong quá trình xào, nếu thấy khô, thêm tý nước. Khi miến bắt đầu nở thì cho ớt. Miến chín thì cho cà chua và cà rốt muối dấm đảo đều. Vẫn thêm nước nếu khô, sao cho khi trong chảo còn đọng tý nước mà miến chín thì tắt bếp là vừa.
Đổ miso hoà tan ban đầu vào trộn đều. Thấy khô chảo thì xúc miến ra đĩa.
Thành phẩm: Miến tơi, thấm đượm vị nước cốt su hào và miso ngọt đậm đà. Cà chua chua mát. Cà rốt mặn ngọt chua đậm đà. Đậu ngọt mát. Tổng vị hơi cay cay. Lượng nguyên liệu trên làm thành 3 suất cho 3 người ăn.
Đề cử khác: có thể thêm củ đậu xắt sợi. Có thể muối nén cả củ su hào 2 ngày rồi mới mang ra thái xào để tăng độ giòn cho thành phẩm.
Lưu ý: chú ý tổng lượng muối của thành phẩm khi lấy miso và ướp su hào.
Cách làm cà rốt muối dấm: Đem cà rốt nén với muối, lượng muối đến bão hoà vài ngày cho ra bớt nước. Xếp cà rốt đã teo lại vào lọ thuỷ tinh hay vại sành rồi đổ dấm ăn cho ngập, cài vỉ nén. Để thêm 2 ngày thì có thể cất tủ lạnh để cả năm vị vẫn tươi giòn, thơm ngon. Dấm này sau khi dùng ngâm cà rốt có thể để làm gia vị bình thường, sẽ có vị kết hợp chua, mặn, ngọt. Có thể thay cà rốt bằng loại củ khác, miễn là có độ ngọt.
Chủ Nhật, 20 tháng 9, 2015
Thăm trang trại Tuệ Viên
Thứ 7, 19/9 vừa rồi, mình đã tham dự lần gặp mặt đầu tiên của các Cọng Rơm đang cùng chung chí hướng trên con đường hướng tới Nông Nghiệp Tự Nhiên. Chương trình bao gồm phần tự giới thiệu bản thân của những ai tham dự. Một buổi trao đổi rất sống động, thiết thực về chuẩn quốc tế PGS cho nông sản hữu cơ dành cho các nhóm hộ nông dân vốn nhỏ, xây dựng trên nền tảng của nguyên tắc kiểm tra chéo đang áp dụng tại Việt Nam. Mình có ghi âm phần này, nhưng chất lượng ghi âm qua điện thoại không cao lắm, tạp âm nhiều.
Phần tiếp theo của chương trình là thăm quan trang trại Tuệ Viên do chị Liên, chủ nhân của trang trại làm người hướng dẫn. Phần này thì không ghi âm mà chỉ được ghi nhớ. Hôm nay, mình xin được dựa vào trí nhớ để kể về cái hay cái đẹp của trang trại Tuệ Viên mà mình được may mắn ghé thăm dưới sự hướng dẫn của bà chủ trại nhiệt tình. Có thể nói, nếu thiếu đi những chỉ dẫn, miêu tả, lời kể của chị ấy trong chuyến đi, mình đến trại cũng chỉ có thể nhìn mà không thể thấy. Bởi vì, chỉ có người đã sống với trang trại, đặt hết tâm tư, tình cảm của mình vào nó trong 1 khoảng thời gian thật dài, thật dài mới có thể hiểu rõ ý nghĩa của từng cành cây, ngọn cỏ trong khu trại mà thôi. Những gì mình sắp kể ra đã trở thành đúc kết, thành kinh nghiệm mà chị vui vẻ chia sẻ với mọi người, nhưng con đường đi tới những đúc kết ấy, nhất định là đã nhận rất nhiều chông gai, mưa nắng, có rất nhiều thất bại, đòi hỏi nhiều quan sát và cả suy tư.
Trang trại rau hữu cơ Tuệ Viên là 1 địa chỉ rất chú trọng bảo vệ tính đa dạng sinh học của cây trồng. Trại nằm giữa những vườn ổi được canh tác theo kiểu thông thường hiện nay, so với việc nằm giữa những khu ruộng hay vườn rau bình thường, nhiều nguy cơ đã được giảm bớt, chẳng hạn, nguy cơ thu hút hay lây nhiễm các chủng sâu bệnh từ cùng giống cây trồng mọc ở các mảnh đất xung quanh, nhất là nguy cơ trở thành cảng tránh nạn cho đám sâu hại khi vùng thức ăn của chúng bị chủ các vườn khác phun thuốc tiêu diệt, xua đuổi, trong khi bản thân trại bảo trì thái độ không dùng hoá chất dù dưới dạng phân bón hay thuốc bảo vệ thực vật.
Về mặt địa thế, một mặt của trại tiếp giáp với đường cái trong ngõ, vốn được đôn lên cao hơn so với đất ở các khu vườn xung quanh để tránh ngập nước mùa mưa, cũng nhờ đó tránh cho trại bị nước mưa có thể hoà tan hoá chất từ các vườn cây đối diện chảy sang. Một mặt khác của trại được cách ly với khu vườn nhà hàng xóm bằng cách trồng 1 hàng ổi và đào 1 rãnh dẫn nước, rãnh nước cũng dùng để thoát nước mưa tràn từ nhà hàng xóm sang, còn hàng ổi để làm bình phong tự nhiên, ngăn các hoá chất phát tán theo gió, trái của những cây ổi này không đủ sạch để dán nhãn sản phẩm hữu cơ, nhưng vẫn sạch hoá chất hơn loại ổi bán ngoài chợ. Một mặt nữa của trại là khu nhà xưởng. Mặt cuối cùng có 1 ao nước lớn.
Trại Tuệ Viên trồng rất nhiều hoa dâm bụt, theo chị Liên chia sẻ, cây dâm bụt có rất nhiều công dụng. Đầu tiên là thu hút bọ nhảy và rệp cây. Nếu làm 1 phép tuyển giữa cây dâm bụt và cây đu đủ, rệp cây thích dâm bụt hơn, cho nên trong 1 điều kiện đã khống chế lượng rệp cây không phát triển lan tràn, trồng thêm dâm bụt có thể bảo vệ đu đủ khỏi rệp. Còn nhân tố giúp khống chế lượng rệp cây chính là kiến đen. Ngoài ra, hoa dâm bụt còn có thể dùng để tạo màu sắc đẹp cho thực phẩm và nước rửa bát nguồn gốc hữu cơ. Thân cành rễ của nó đều có dược tính. Có 1 công dụng đặc biệt khác của dâm bụt héo có liên quan đến lũ ốc sên. Chị Liên kể, mỗi khi trời mưa ngập các khu vườn bên cạnh, ốc sên lại hành quân từng đàn qua vườn nhà chị tỵ nạn, sau đó có nguy cơ không chịu dọn đi. Lúc đó trại phải đào những cái hố thả đầy dâm bụt đã héo xuống để bẫy ốc sên, vì ốc sên không ăn dâm bụt tươi trên cây, nhưng lại thích dâm bụt đã héo. Số ốc sên bẫy được này được đem đi ủ phân để bón cho cây trong trại.
Loại phân xanh có giá trị dinh dưỡng cao nhất trong trại là phân xanh ủ từ cỏ lạc. Cỏ lạc rất dễ trồng, bản thân nó cũng cố định đạm cho đất và tăng màu cho mảnh đất nó mọc lên. Chị Hằng bên Xanh Shop chia sẻ là có 1 anh chủ trại khác là anh Thắng ở Đà Lạt đã thử gây cỏ lạc để lấy phân xanh và tăng màu cho đất trồng, nhưng sau đó cỏ lạc nhà anh lại thu hút đến rất nhiều sâu và chúng nó phá tan hoang vườn cà chua nhà anh luôn. Tuy nhiên, tính độc canh trong trại nhà anh Thắng rất cao, trại nhà anh tạo 1 ấn tượng rất công nghiệp hoá với những vạt đất bạt ngàn chỉ duy nhất 1 loại cây, còn trại của chị Liên là 1 tổng thể đa dạng,với cỏ lạc mọc sát mặt đất, phủ kín quanh những gốc dâm bụt, thi thoảng lại có vài ngọn rau sam, dền cơm, và nhiều loại hoa cỏ tôi cũng không biết tên đan xen, ngay cạnh dâm bụt là đu đủ, hay những chân cột của dàn dây leo gồm mướp, bầu, hoa giun, ti gôn, hoa hoàng anh, hình như tôi đã thấy dây nho, và còn nhiều loại cây nữa nhưng ngại quá, tôi không kịp nhớ hết tên. Ngoài cỏ lạc, chị Liên còn dùng phân giun. Phân bò để nuôi giun là loại bò chăn thả không ăn thức ăn công nghiệp, chị phải nhập về. Trong dạng phân bò này có rất nhiều hạt giống đa dạng, chúng theo phân rải xuống và lại mọc lên trong trại, làm tăng cường tính đa dạng sinh học cho trại của chị. Chính việc độc canh 1 loại cây khiến cho những loại cây khắc chế thiên địch của cây độc canh đó không có đất dụng võ và có thể tạo ra sự bùng nổ dân số của nhiều loại sâu bệnh. Tôi và chị Hằng nhìn tới nhìn lui nhưng cũng chịu thua, chẳng biết thứ đã khắc chế loại sâu tấn công cỏ lạc và cà chua nhà anh Thắng rốt cục là loại nào trong số rất nhiều loại cây khác nhau đan chen đa dạng trong trại của chị Liên.
Những vòm dây leo cũng rất có ý nghĩa, vừa cung cấp rau quả, vừa tạo bóng mát và không gian sinh hoạt dễ chịu bên dưới, lại góp phần làm đẹp cảnh quan. Chị Liên kể lại, do các dàn dây leo được thiết kế liên hoàn nên trong trận mưa bão lớn vừa rồi, khi 1 khu sinh hoạt bằng tre nứa lợp lá của nhà chị bị tốc mái và sập vào dàn dây leo, nó kéo đổ toàn bộ dàn dây leo như 1 hiệu ứng domino, phải mất 3 tháng mới tạm gọi là khắc phục xong đống đổ nát này. Việc sử dụng tre nứa trong xây dựng tuy thân thiện với môi trường nhưng cũng tăng tính bất ổn và thiếu bền vững của công trình lên rất nhiều. Những bạn nào đang mơ về dàn hoa bằng cọc tre và những mái nhà lợp lá dừa, lá cọ trong 1 khu vườn thuộc về mình cần cân nhắc nhiều hơn.
Trại của chị Liên không có chăn nuôi giết mổ nên không có mùi phân chuồng, không khí tươi mát trong lành. Nhưng khi đi trong vườn, thi thoảng tôi ngửi thấy những mùi hương kì quặc bốc lên, từa tựa như mùi mắm. Đến tận lúc vào thăm quan nhà xưởng và xem các thùng, cái thì ủ cá, cái thì ủ cà chua xanh, ủ ớt, ủ cây xuyến chi với các men vi sinh khác nhau. Tôi mới biết đó là mùi của các loại thuốc bảo vệ thực vật của nhà trồng được, có tác dụng xua đuổi côn trùng, sâu bệnh. Ngoài chiêu này và và chiêu xen canh, (bên cạnh dâm bụt, chị Liên còn dùng cả cây hướng dương để hút rệp, bảo vệ đu đủ trong trại). Chị Liên còn chia sẻ 1 chiêu nữa là luân canh. Sau khi trồng hành, rất nhiều loại mầm bệnh có hại cho cà chua trong đất đã bị xua đi hay bị diệt, lúc đó ta lại trồng cà chua.
Ngoài việc sử dụng trong chế biến thuốc bảo vệ thực vật, các chế phẩm sinh học còn có thể dùng để làm tăng hay giảm độ chua của đất, chị Liên đã áp dụng chiêu này để xử lý bùn ao vét lên. Bùn ao rất giàu dinh dưỡng, nhưng độ pH thấp, tóm lại là 1 dạng đất chua, trồng cây gì chết cây ấy, kinh nghiệm của bà con nông dân là vét lên xong phải để đó cả năm mới lấy đi bón ruộng bón vườn. Sau khi xử lý bùn ao bằng chế phẩm sinh học độ 2 tháng, chị Liên đã có thể dùng nó trồng cây, cây lên xanh tốt, bà con hàng xóm rớt cằm, gọi chị là phù thuỷ.
Những mảnh đất chưa canh tác trong trại Tuệ Viên không bỏ trống mà mọc bạt ngàn cây xuyến chi. Theo chia sẻ của chị Liên, cây xuyến chi bản thân có dược tính, nếu ta thêm vào thức ăn cho vật nuôi độ 5% cây xuyến chi, chúng sẽ phòng tránh được bệnh đường ruột. Ngọn non của cây này người cũng có thể ăn như rau. Loại cây này có khả năng kháng sâu bệnh tự nhiên nên bản thân nó chẳng bao giờ bị sâu phá, đó là lý do nó vinh dự được vào thùng trong công trình nghiên cứu thuốc bảo vệ thực vật cây nhà lá vườn của trại Tuệ Viên.
Phần cá nhân tôi tâm đắc nhất trong các chia sẻ của chị Liên là triết lý tận dụng. Rác thải biến thành rác thải là vì chúng ta không chịu nghĩ cách sử dụng chúng vào mục đích có ích. Khi trở nên hữu ích, vậy rác thải không còn là rác mà chính là 1 dạng tài nguyên. Những con đường trong trại Tuệ Viên thường được lót bằng những tấm bê tông cắt vuông. Đó vốn là bê tông thừa ở các công trình xây dựng lớn mà người ta phải lén lút đem đi đổ bỏ như 1 thứ rác khó phân huỷ. Chị Liên mua rẻ lại chúng và tận dụng chúng để phục vụ việc kiến thiết trang trại nhà mình.
Trại Tuệ Viên đang xây 1 căn nhà bằng cách sử dụng những vỏ chai nhựa đổ đầy cát thay cho gạch như 1 biểu tượng của việc đánh thức ý thức tận dụng và tái chế rác khó phân huỷ, truyền đạt 1 thông điệp về môi trường cho các bạn trẻ và các em nhỏ đến thăm quan trại.
Và còn nhiều kế hoạch hơn nữa, chẳng hạn như việc góp sức trong công cuộc xây dựng ngân hàng hạt giống để bảo tồn những giống cây bản địa trước những nguy cơ từ hạt giống GMO. Kế hoạch hỗ trợ đào tạo "nông dân" có tri thức để gửi đến những mảnh đất sẵn sàng cho nông nghiệp hữu cơ khác, giúp củng cố và phát triển chương trình người tìm đất, đất tìm người đang manh nha nảy mầm. Kế hoạch đánh thức ý thức cộng đồng thông qua truyền thông và thực tế... Sau chuyến thăm quan, mọi người đã bàn bạc, trao đổi thật sôi nổi, và chắc chắn sẽ còn liên lạc với nhau, và sẽ gặp lại nhau trong 1 ngày không xa.
Vâng, trên đây là câu chuyện kể về lần gặp mặt chính thức đầu tiên của các Cọng Rơm, những người được truyền cảm hứng và biết đến nhau, bắt đầu từ sự nặng lòng với thực phẩm sạch, môi trường sống, tình yêu thiên nhiên và ý thức cộng đồng.
Được ghi lại theo hồi ức của 1 kẻ lúc đầu giờ đã tự giới thiệu về mình như 1 người có lòng hô hào cổ động mọi người sống xanh, ăn sạch nhưng mà cái gì cũng không dự định bán.
Phần tiếp theo của chương trình là thăm quan trang trại Tuệ Viên do chị Liên, chủ nhân của trang trại làm người hướng dẫn. Phần này thì không ghi âm mà chỉ được ghi nhớ. Hôm nay, mình xin được dựa vào trí nhớ để kể về cái hay cái đẹp của trang trại Tuệ Viên mà mình được may mắn ghé thăm dưới sự hướng dẫn của bà chủ trại nhiệt tình. Có thể nói, nếu thiếu đi những chỉ dẫn, miêu tả, lời kể của chị ấy trong chuyến đi, mình đến trại cũng chỉ có thể nhìn mà không thể thấy. Bởi vì, chỉ có người đã sống với trang trại, đặt hết tâm tư, tình cảm của mình vào nó trong 1 khoảng thời gian thật dài, thật dài mới có thể hiểu rõ ý nghĩa của từng cành cây, ngọn cỏ trong khu trại mà thôi. Những gì mình sắp kể ra đã trở thành đúc kết, thành kinh nghiệm mà chị vui vẻ chia sẻ với mọi người, nhưng con đường đi tới những đúc kết ấy, nhất định là đã nhận rất nhiều chông gai, mưa nắng, có rất nhiều thất bại, đòi hỏi nhiều quan sát và cả suy tư.
Trang trại rau hữu cơ Tuệ Viên là 1 địa chỉ rất chú trọng bảo vệ tính đa dạng sinh học của cây trồng. Trại nằm giữa những vườn ổi được canh tác theo kiểu thông thường hiện nay, so với việc nằm giữa những khu ruộng hay vườn rau bình thường, nhiều nguy cơ đã được giảm bớt, chẳng hạn, nguy cơ thu hút hay lây nhiễm các chủng sâu bệnh từ cùng giống cây trồng mọc ở các mảnh đất xung quanh, nhất là nguy cơ trở thành cảng tránh nạn cho đám sâu hại khi vùng thức ăn của chúng bị chủ các vườn khác phun thuốc tiêu diệt, xua đuổi, trong khi bản thân trại bảo trì thái độ không dùng hoá chất dù dưới dạng phân bón hay thuốc bảo vệ thực vật.
Về mặt địa thế, một mặt của trại tiếp giáp với đường cái trong ngõ, vốn được đôn lên cao hơn so với đất ở các khu vườn xung quanh để tránh ngập nước mùa mưa, cũng nhờ đó tránh cho trại bị nước mưa có thể hoà tan hoá chất từ các vườn cây đối diện chảy sang. Một mặt khác của trại được cách ly với khu vườn nhà hàng xóm bằng cách trồng 1 hàng ổi và đào 1 rãnh dẫn nước, rãnh nước cũng dùng để thoát nước mưa tràn từ nhà hàng xóm sang, còn hàng ổi để làm bình phong tự nhiên, ngăn các hoá chất phát tán theo gió, trái của những cây ổi này không đủ sạch để dán nhãn sản phẩm hữu cơ, nhưng vẫn sạch hoá chất hơn loại ổi bán ngoài chợ. Một mặt nữa của trại là khu nhà xưởng. Mặt cuối cùng có 1 ao nước lớn.
Trại Tuệ Viên trồng rất nhiều hoa dâm bụt, theo chị Liên chia sẻ, cây dâm bụt có rất nhiều công dụng. Đầu tiên là thu hút bọ nhảy và rệp cây. Nếu làm 1 phép tuyển giữa cây dâm bụt và cây đu đủ, rệp cây thích dâm bụt hơn, cho nên trong 1 điều kiện đã khống chế lượng rệp cây không phát triển lan tràn, trồng thêm dâm bụt có thể bảo vệ đu đủ khỏi rệp. Còn nhân tố giúp khống chế lượng rệp cây chính là kiến đen. Ngoài ra, hoa dâm bụt còn có thể dùng để tạo màu sắc đẹp cho thực phẩm và nước rửa bát nguồn gốc hữu cơ. Thân cành rễ của nó đều có dược tính. Có 1 công dụng đặc biệt khác của dâm bụt héo có liên quan đến lũ ốc sên. Chị Liên kể, mỗi khi trời mưa ngập các khu vườn bên cạnh, ốc sên lại hành quân từng đàn qua vườn nhà chị tỵ nạn, sau đó có nguy cơ không chịu dọn đi. Lúc đó trại phải đào những cái hố thả đầy dâm bụt đã héo xuống để bẫy ốc sên, vì ốc sên không ăn dâm bụt tươi trên cây, nhưng lại thích dâm bụt đã héo. Số ốc sên bẫy được này được đem đi ủ phân để bón cho cây trong trại.
Loại phân xanh có giá trị dinh dưỡng cao nhất trong trại là phân xanh ủ từ cỏ lạc. Cỏ lạc rất dễ trồng, bản thân nó cũng cố định đạm cho đất và tăng màu cho mảnh đất nó mọc lên. Chị Hằng bên Xanh Shop chia sẻ là có 1 anh chủ trại khác là anh Thắng ở Đà Lạt đã thử gây cỏ lạc để lấy phân xanh và tăng màu cho đất trồng, nhưng sau đó cỏ lạc nhà anh lại thu hút đến rất nhiều sâu và chúng nó phá tan hoang vườn cà chua nhà anh luôn. Tuy nhiên, tính độc canh trong trại nhà anh Thắng rất cao, trại nhà anh tạo 1 ấn tượng rất công nghiệp hoá với những vạt đất bạt ngàn chỉ duy nhất 1 loại cây, còn trại của chị Liên là 1 tổng thể đa dạng,với cỏ lạc mọc sát mặt đất, phủ kín quanh những gốc dâm bụt, thi thoảng lại có vài ngọn rau sam, dền cơm, và nhiều loại hoa cỏ tôi cũng không biết tên đan xen, ngay cạnh dâm bụt là đu đủ, hay những chân cột của dàn dây leo gồm mướp, bầu, hoa giun, ti gôn, hoa hoàng anh, hình như tôi đã thấy dây nho, và còn nhiều loại cây nữa nhưng ngại quá, tôi không kịp nhớ hết tên. Ngoài cỏ lạc, chị Liên còn dùng phân giun. Phân bò để nuôi giun là loại bò chăn thả không ăn thức ăn công nghiệp, chị phải nhập về. Trong dạng phân bò này có rất nhiều hạt giống đa dạng, chúng theo phân rải xuống và lại mọc lên trong trại, làm tăng cường tính đa dạng sinh học cho trại của chị. Chính việc độc canh 1 loại cây khiến cho những loại cây khắc chế thiên địch của cây độc canh đó không có đất dụng võ và có thể tạo ra sự bùng nổ dân số của nhiều loại sâu bệnh. Tôi và chị Hằng nhìn tới nhìn lui nhưng cũng chịu thua, chẳng biết thứ đã khắc chế loại sâu tấn công cỏ lạc và cà chua nhà anh Thắng rốt cục là loại nào trong số rất nhiều loại cây khác nhau đan chen đa dạng trong trại của chị Liên.
Những vòm dây leo cũng rất có ý nghĩa, vừa cung cấp rau quả, vừa tạo bóng mát và không gian sinh hoạt dễ chịu bên dưới, lại góp phần làm đẹp cảnh quan. Chị Liên kể lại, do các dàn dây leo được thiết kế liên hoàn nên trong trận mưa bão lớn vừa rồi, khi 1 khu sinh hoạt bằng tre nứa lợp lá của nhà chị bị tốc mái và sập vào dàn dây leo, nó kéo đổ toàn bộ dàn dây leo như 1 hiệu ứng domino, phải mất 3 tháng mới tạm gọi là khắc phục xong đống đổ nát này. Việc sử dụng tre nứa trong xây dựng tuy thân thiện với môi trường nhưng cũng tăng tính bất ổn và thiếu bền vững của công trình lên rất nhiều. Những bạn nào đang mơ về dàn hoa bằng cọc tre và những mái nhà lợp lá dừa, lá cọ trong 1 khu vườn thuộc về mình cần cân nhắc nhiều hơn.
Trại của chị Liên không có chăn nuôi giết mổ nên không có mùi phân chuồng, không khí tươi mát trong lành. Nhưng khi đi trong vườn, thi thoảng tôi ngửi thấy những mùi hương kì quặc bốc lên, từa tựa như mùi mắm. Đến tận lúc vào thăm quan nhà xưởng và xem các thùng, cái thì ủ cá, cái thì ủ cà chua xanh, ủ ớt, ủ cây xuyến chi với các men vi sinh khác nhau. Tôi mới biết đó là mùi của các loại thuốc bảo vệ thực vật của nhà trồng được, có tác dụng xua đuổi côn trùng, sâu bệnh. Ngoài chiêu này và và chiêu xen canh, (bên cạnh dâm bụt, chị Liên còn dùng cả cây hướng dương để hút rệp, bảo vệ đu đủ trong trại). Chị Liên còn chia sẻ 1 chiêu nữa là luân canh. Sau khi trồng hành, rất nhiều loại mầm bệnh có hại cho cà chua trong đất đã bị xua đi hay bị diệt, lúc đó ta lại trồng cà chua.
Ngoài việc sử dụng trong chế biến thuốc bảo vệ thực vật, các chế phẩm sinh học còn có thể dùng để làm tăng hay giảm độ chua của đất, chị Liên đã áp dụng chiêu này để xử lý bùn ao vét lên. Bùn ao rất giàu dinh dưỡng, nhưng độ pH thấp, tóm lại là 1 dạng đất chua, trồng cây gì chết cây ấy, kinh nghiệm của bà con nông dân là vét lên xong phải để đó cả năm mới lấy đi bón ruộng bón vườn. Sau khi xử lý bùn ao bằng chế phẩm sinh học độ 2 tháng, chị Liên đã có thể dùng nó trồng cây, cây lên xanh tốt, bà con hàng xóm rớt cằm, gọi chị là phù thuỷ.
Những mảnh đất chưa canh tác trong trại Tuệ Viên không bỏ trống mà mọc bạt ngàn cây xuyến chi. Theo chia sẻ của chị Liên, cây xuyến chi bản thân có dược tính, nếu ta thêm vào thức ăn cho vật nuôi độ 5% cây xuyến chi, chúng sẽ phòng tránh được bệnh đường ruột. Ngọn non của cây này người cũng có thể ăn như rau. Loại cây này có khả năng kháng sâu bệnh tự nhiên nên bản thân nó chẳng bao giờ bị sâu phá, đó là lý do nó vinh dự được vào thùng trong công trình nghiên cứu thuốc bảo vệ thực vật cây nhà lá vườn của trại Tuệ Viên.
Phần cá nhân tôi tâm đắc nhất trong các chia sẻ của chị Liên là triết lý tận dụng. Rác thải biến thành rác thải là vì chúng ta không chịu nghĩ cách sử dụng chúng vào mục đích có ích. Khi trở nên hữu ích, vậy rác thải không còn là rác mà chính là 1 dạng tài nguyên. Những con đường trong trại Tuệ Viên thường được lót bằng những tấm bê tông cắt vuông. Đó vốn là bê tông thừa ở các công trình xây dựng lớn mà người ta phải lén lút đem đi đổ bỏ như 1 thứ rác khó phân huỷ. Chị Liên mua rẻ lại chúng và tận dụng chúng để phục vụ việc kiến thiết trang trại nhà mình.
Trại Tuệ Viên đang xây 1 căn nhà bằng cách sử dụng những vỏ chai nhựa đổ đầy cát thay cho gạch như 1 biểu tượng của việc đánh thức ý thức tận dụng và tái chế rác khó phân huỷ, truyền đạt 1 thông điệp về môi trường cho các bạn trẻ và các em nhỏ đến thăm quan trại.
Và còn nhiều kế hoạch hơn nữa, chẳng hạn như việc góp sức trong công cuộc xây dựng ngân hàng hạt giống để bảo tồn những giống cây bản địa trước những nguy cơ từ hạt giống GMO. Kế hoạch hỗ trợ đào tạo "nông dân" có tri thức để gửi đến những mảnh đất sẵn sàng cho nông nghiệp hữu cơ khác, giúp củng cố và phát triển chương trình người tìm đất, đất tìm người đang manh nha nảy mầm. Kế hoạch đánh thức ý thức cộng đồng thông qua truyền thông và thực tế... Sau chuyến thăm quan, mọi người đã bàn bạc, trao đổi thật sôi nổi, và chắc chắn sẽ còn liên lạc với nhau, và sẽ gặp lại nhau trong 1 ngày không xa.
Vâng, trên đây là câu chuyện kể về lần gặp mặt chính thức đầu tiên của các Cọng Rơm, những người được truyền cảm hứng và biết đến nhau, bắt đầu từ sự nặng lòng với thực phẩm sạch, môi trường sống, tình yêu thiên nhiên và ý thức cộng đồng.
Được ghi lại theo hồi ức của 1 kẻ lúc đầu giờ đã tự giới thiệu về mình như 1 người có lòng hô hào cổ động mọi người sống xanh, ăn sạch nhưng mà cái gì cũng không dự định bán.
Chủ Nhật, 13 tháng 9, 2015
Trí phán đoán số 3
3. Trí phán đoán số 3: Bước nâng cao tiếp theo của trí phán đoán chính là phán đoán theo cảm tình. Vấn đề tạo nên đặc trưng của loại phán đoán này là lúc nào nó cũng đi cùng với 1 quả tim nóng. Hay nói đơn giản hơn, nó đi cùng với cảm giác an tâm, ấm áp trong lòng. Để cho cảm giác ấy dẫn dắt lời nói, việc làm của mình. Bạn có nỡ nặng lời với ai đó dù đang rất giận không? Bạn có thể mặc kệ ai đó mà không quan tâm dù bạn đang mệt chết và chỉ muốn được yên tĩnh nghỉ ngơi không? Bạn có dễ dàng hạ chỉ số thiện cảm với ai đó về âm ngay khi nghe ai đó khác nói lời không hay về người bạn yêu quý không? Bạn có nghĩ rằng việc gắp riêng thức ăn thành 1 phần cơm tinh tươm đẹp mắt cho ai đó chưa về rồi mới ăn tốt hơn là nhào vào mâm ăn thoả thích rồi để lại cơm thừa canh cặn cho họ không? Những chọn lựa này đều cho biết bạn đang dùng phán đoán số 2 hay số 3 trong việc định hướng cho hành vi ứng xử của mình. Tình cảm sẽ giúp làm tăng phẩm chất nhẫn nại và gợi lòng trắc ẩn, nếu tình cảm của bạn không đủ mạnh, vậy thì bạn khó mà kìm chế được những ham muốn tức thì của mình cho dù về mặt ý thức, bạn biết rằng chỉ cần chịu khó nhẫn nại hơn 1 chút thôi, thì sẽ tốt hơn cho cả bạn và người mà bạn quan tâm. Và giây phút phán đoán số 3 tham gia vào quyết định của bạn, trong đầu bạn có 1 câu hỏi cần trả lời trước khi đưa ra lựa chọn, đó là bạn có nỡ làm như thế hay không. Bạn có thấy đau lòng khi nghĩ đến hay áy náy khi nhìn thấy tình cảnh người khác phải chịu đựng hậu quả việc bạn làm không? Nếu câu hỏi này chưa từng vang lên trong đầu 1 người, cái đầu họ có thể nóng có thể lạnh, nhưng trái tim của họ thì lúc nào cũng lạnh cả.
Ở giai đoạn 1 của trí phán đoán, con người hành động theo quán tính, ở giai đoạn 2, chọn lựa được đưa ra theo thôi thúc của dục vọng, sang đến giai đoạn 3, con người bắt đầu bận tâm đến lý lẽ của trái tim, có thể là 1 cách tự nhiên, có thể là bị bắt buộc, có thể họ vốn rất quen thuộc với nó, có thể họ đang ở giai đoạn học cách sử dụng nó, và nếu 1 người quá nặng phán đoán theo cảm tình, họ có khuynh hướng đồng hoá bản thân với cảm xúc của mình, và để các cung bậc cảm xúc yêu ghét giận hờn của mình dẫn dắt, thúc đẩy phía sau mọi hành vi, động thái. Khi lên tới cao điểm, chiếc kim chỉ nam loại này sẽ dẫn dắt và tạo thành khuynh hướng thiên vị mù quáng, luôn bao che, bênh vực những người mình yêu mến bất chấp phải trái đúng sai.
Có 1 chút bối rối nhỏ ở đây cho nhiều bạn, đó là cái khuynh hướng chạy theo cảm tính và chạy theo cảm tình này, cụ thể nó khác nhau như thế nào? Hiểu qua 1 ví dụ đơn giản nhất, khi gặp 1 đứa đáng ghét vô cùng chọc ta tức điên, thì tức điên ở đây là cái gì? Tất nhiên là 1 loại cảm xúc, là cảm tình tiêu cực. Vậy sau khi tức điên rồi, ta làm gì? Nếu ta cứ thế phăm phăm xông lên, cho nó 1 cái tát lệch mặt, đáng đời nhà nó, hả giận, quá sảng khoái, vậy tức là ta phản ứng lại bằng phán đoán số 2, tức là trên tinh thần làm sao cho sướng. Nhưng giả sử, cái đứa đáng ghét, đã nói mấy câu đáng hận hay gây ra mấy hành động đáng chém ấy nó lại ... to như con tịnh, hoặc ... là con của cô chủ nhiệm, hoặc... là gấu yêu của sếp lớn gì đó. Tóm lại, hả giận và đi tìm chết hoặc đi tìm ngược tự dưng biến thành từ đồng nghĩa. Vậy thì đại ý là phán đoán số 4 bảo ta rằng, lùi 1 bước thấy đất rộng trời cao, tiến 1 bước là vực sâu vạn trượng đó cu. Con người thì không nỡ tự mình tìm ngược cho bản thân, cho nên, chỉ cần có trí phán đoán số 2 thôi, cũng đủ để thôi thúc ta chọn hãy ôm hận mà sống tiếp rồi. Chú ý, phán đoán giống như 1 cơ chế phân quyền sử dụng nguồn lực của cơ thể cho nhóm động thái hành vi nào đó, nhưng bản thân nó không hẳn là chức năng tư duy của bộ não. Cho nên nó có thể phân quyền nguồn lực của cơ thể cho dục vọng, cho quán tính, cho tình cảm, cho lý trí... Và chính việc xem xét xem khía cạnh phân quyền này có sáng suốt hay không mới thể hiện rõ năng lực phán đoán của 1 người. Cho nên chúng ta thi thoảng vẫn gặp người có hành vi mà ta gọi là cầm thú, dù họ có thể là ông nọ bà kia, học thức đầy mình. Và chúng ta thường cũng không thấy ngạc nhiên khi ai đó trình bày với ta 1 câu đại ý "tao biết làm như thế là không sáng suốt tý nào, nhưng tao đéo nhịn được" chẳng hạn.
Tất nhiên, cũng trong ví dụ trên, nếu đối tượng chọc ta tức điên lại chèn ép, bắt nạt người mà ta yêu thương nhất chẳng hạn, người mạnh phán đoán số 3 có thể biết là không tốt nhưng vẫn quyết chí xông lên như 1 con gà mái xù lông xoè cánh để bảo vệ đàn con nhỏ của mình, tất nhiên vẫn trên mẫu câu ấy, ở đây là không nỡ bỏ mặc.
Khoa học chứng minh rằng, khi con người chìm trong cảm giác sân hận, có những độc tố được sinh ra và đổ vào các mạch máu của họ, của họ chứ không phải của người mà họ chán ghét. Khiến họ thấy bức bối, thậm chí khó thở, rối loạn nhịp tim, mất đi tỉnh táo. Thậm chí, gặp rắc rối to nếu họ có sẵn tiền sử bệnh cao huyết áp hay xơ vữa mạch máu. Cảm xúc tiêu cực như oán hận, như thế, về mặt lý trí, thực ra là có hại cho người ôm mãi nó trong lòng, và 1 cách khách quan nhất, chúng ta thực ra nên có quyền không nổi giận vì 1 kẻ đáng ghét, chứ không phải là quyền được nổi giận, cho dù kẻ kia có đáng giận đến đâu. Vì xét cho đến cùng, hình như nạn nhân của cơn giận ấy là ta. Nhưng trải nghiệm tách mình ra khỏi dòng cảm xúc và nhìn lại nó bằng lý trí lại là bước nâng cao tiếp theo của trí phán đoán mất rồi. Chúng ta chưa xét đoán đến nó ở đây.
Lại 1 ví dụ khác, sau khi phải nén giận với con bồ của sếp lớn ở công ty, bạn mang theo 1 bầu trời hậm hực trong bụng quay về nhà. Bé cưng của bạn hoàn toàn không biết thời biết thế hồn nhiên xông ra ôm chân bạn reo to: "A, bố về!" Theo bạn, trong cảnh này, có bao nhiêu ông bố sẽ thấy có 1 cảm giác dịu dàng, ngọt ngào dâng lên trong lòng, quay ra hỏi chuyện rồi chơi với con và vứt câu chuyện bực mình ở công ty ra sau đầu? Lại có bao nhiêu ông bố vì không dám làm gì "ai đó" ở công ty nên tự dưng muốn được đại triển thần uy tại nhà riêng, giận chó đánh mèo đứa con?
Cái mớ hỗn độn, lẫn lộn giữa phán đoán số 2 và số 3 hay gặp nhất thường là trong phim Quỳnh Dao. Tóm lại, mớ bòng bong này chính là nguồn cảm hứng bất tận cho mọi thể loại ngược văn. Hồi còn nhỏ tôi từng xem Dòng Sông Ly Biệt, khi ông bố cựu tướng quân giải thích rằng ông lấy về nguyên 1 rổ vợ mà chẳng thật lòng với bà nào nên nhân đó, cũng thật vô trách nhiệm với họ là vì ngày xưa ông đã từng yêu và không lấy được người mình yêu nên ông không thể ngăn cản bản thân mình đi theo đuổi những người phụ nữ có nét tương đồng với người yêu cũ, nhưng dù sao họ cũng vẫn không phải người mà ông yêu, cho nên thế ý, thế nọ... vậy là đám con cái liền thông cảm và tha thứ cho ông, vì chúng cũng đã trưởng thành, có trải nghiệm yêu đương và đau khổ vì yêu. Vì chúng hiểu yêu hay không yêu ai là 1 chuyện thân bất do kỉ vô cùng bất đắc dĩ. Tóm lại, lý lẽ của trái tim chỉ có thể được hiểu bằng trái tim. Nhưng nghĩ cho kỹ thì, chỉ vì 1 người thực bất đắc dĩ gieo hoạ cho tim ông (cũng không phải tình tiết cố tình quyến rũ cho bằng được rồi đá đi gì gì đó mà), ông liền cố tình đi gieo hoạ lại cho toàn bộ cuộc đời của 9 người khác (dùng quyền lực tiến hành ép cưới nha), sau đó, gần như chỉ xin lỗi mồm, các loại quả đắng khác là tác giả nhét vào tận mồm bắt ông ăn chứ ông không hề có tinh thần tự giác ăn. Tổng kết, tôi cảm thấy đây không phải hành động có thể có ở 1 người có tố chất tâm lý khoẻ mạnh bình thường. Sau đó, rất không có thiện ý mà tự hỏi, có phải mấy người cuồng cái thể loại phim lẫn lộn 2 mức phán đoán này muốn xem những thứ nguỵ biện của trái tim ấy là để tìm sự đồng tình cho những sai lầm ngày nào cũng có khi trót xập xí xập ngầu giữa 2 loại phán đoán này của của mình không.
Nghe đồn những người có tiền sử chịu ngược đãi khi lớn lên thường đảo vai và trở thành kẻ đi ngược đãi. Tóm lại, họ có thể cố lấy lại thăng bằng tâm lý bằng cách coi ỷ mạnh hiếp yếu là chuyện đương nhiên, sau đó tập sống với nó thành quen, và nếu tình trạng bị bắt nạt lại để trí phán đoán số 1 dẫn dắt, chúng ta liền có câu "ở lâu với khổ, Mị quen khổ rồi". Còn cá nhân sẽ trực tiếp hay gián tiếp chống đối và tìm cách báo thù hoặc tìm nơi trút giận nếu thứ dẫn họ đi là phán đoán số 2. Nhưng! Nếu 1 người trong lúc nóng giận muốn vung tay đánh 1 đứa trẻ chẳng hạn, và vào giây phút ấy, họ bỗng nhiên nhận ra trong đôi mắt thơ ngây ấy sự hoảng loạn và nước mắt, và nó vốn là người mà họ nên yêu thương, bảo vệ, che chở mới đúng, thì chính thứ cảm tình đó sẽ ghìm cánh tay đang vung cao của họ lại, và làm họ chợt nhận ra, họ đang làm điều sai trái, họ cần phải thay đổi, điều này có thể gây ra dày vò cắn rứt 1 thời gian, cho tới khi họ trở thành 1 con người mới, kiểm soát bản thân tốt hơn, vì những lý do tích cực hơn. Những người có xuất phát điểm cao hơn, chẳng hạn, vốn sẵn 1 trái tim bao la đầy tình thương hẳn là sẽ không trút giận lung tung. Nhưng đôi khi, ngay cả bà mẹ tâm lý nhất cũng có lúc muốn đập đầu vào tường khi gặp dáng vẻ nước đổ đầu vịt của con mình chẳng hạn. Nhưng các bậc phụ huynh tâm lý đều đồng ý 1 điểm, giận dữ chẳng có ích lợi gì trong công tác giáo dục con cái cả, nó chỉ làm người gánh vác công tác giáo dục ấy mất khôn. Nhưng tất nhiên, 1 số biện pháp trừng phạt được cân nhắc cẩn thận lại vô cùng cần thiết, nhất là khi ta gặp phải 1 em nhỏ quá sức cá tính và tự đánh giá bản thân quá cao chẳng hạn.
Gây ra trải nghiệm đau khổ, khó chịu cho người khác, dù là về thể xác hay tinh thần, vui sướng khi người gặp hoạ, nói dối bôi đen người khác chỉ vì cái mặt họ nhìn thấy ghét, ganh tỵ, nguyền rủa ai đó vì người ta thành công hơn mình hay có thứ mà mình há miệng chờ sung mãi chưa thấy rụng tới... sau đó lại kiên định lòng tin rằng mình sẽ được bao dung, tha thứ hết, sẽ trăm sự như ý, vạn sự như mơ, tóm lại, không hề sợ hậu quả, hay không dám nghĩ đến hậu quả, hay không biết rằng sẽ có hậu quả, đều là những trò thần kinh của kiểu người đã đủ tố chất thần kinh để cảm nhận các cung bậc cảm xúc của loài người, và biết về sự tồn tại của lòng bao dung, nhưng mà, là lòng bao dung của người khác, còn họ thì không đủ tố chất tâm lý để ứng xử với mớ cảm xúc đa đoan phức tạp đó và tất nhiên là chẳng bao dung được cho ai. Tóm lại, họ để dục vọng riêng đưa ra quyết định trong những vấn đề tình cảm. Tôi thường nói đùa rằng kiểu người nặng phán đoán số 2 này không thể ẩn núp thành công tại miền Bắc, vì cái thứ khí hậu gió mùa kinh khủng của chúng ta gây ra tình trạng khó ở trong người gần như mãn tính. Nhược điểm là nhiều bạn trẻ kêu ca với tôi rằng cảm thấy người miền Nam đáng yêu hơn, dễ mến hơn. Nhưng ưu điểm của loại khí hậu này chính là, sống trong nó chỉ cần bạn có độ tỉnh vừa phải thôi, bạn tuyệt đối sẽ không sợ lấy nhầm người có tố chất thần kinh không bình thường.
Có thể nói, chính việc cấp quyền lực chi phối chính mình cho trái tim là thứ đã làm cho nhân cách con người thăng hoa khỏi tầng bản năng. Khi ta biết cảm thông với một người, quan tâm tới 1 người, muốn săn sóc cho 1 người, vậy thì để đổi lại, có rất nhiều việc đòi hỏi ta phải biết kìm nén chính mình, không thể nào tuỳ tâm sở dục được nữa. Cho nên là, nếu chẳng hạn, bạn tình của bạn không hề quan tâm đến cảm giác của bạn mà chỉ quan tâm đến sự thoả mãn của chính y, sau đó dám thề thốt là yêu bạn chẳng hạn, vậy thì lời yêu ấy cũng không thơm hơn 1 cái rắm. Bản thân việc suy nghĩ bằng nửa thân dưới không xấu, nhưng xúc phạm cả trái tim lẫn bộ não của mình bằng cách biến 2 chỗ đó thành ngăn chứa tinh trùng dự bị thì tuyệt đối không phải dấu hiệu tốt. Tóm lại, chúng ta phải cẩn thận với kiểu người mà quyết định của nửa thân dưới, tính từ vùng bụng ngang dạ dày đổ xuống có sức nặng lớn hơn quyết định của trái tim và cái đầu.
Ở tầng bản năng, nền tảng cơ bản của dạng phán đoán theo cảm tình này là, ai là người chăm sóc ta, che chở ta, hay cưng nựng âu yếm quan tâm đến tâm tư tình cảm của ta thì nói gì bảo gì ta cũng dễ tin theo, làm theo, vì ta tin người đó chỉ muốn điều tốt cho ta. Đảo ngược lại, chẳng có ai vì con mình hư mà vứt nó đi chạy qua bế trộm con nhà hàng xóm về nuôi cả. Con đường duy nhất để đi chính là giáo dục lại nó, cảm hoá nó, thay đổi nó. Mức phán đoán này thực ra bắt đầu được xây dựng từ việc tham khảo phán đoán của người khác của 1 tâm trí non nớt chưa trưởng thành, cụ thể ở đây là tham khảo phán đoán của những người được tin rằng "sẽ không làm hại ta". Những gì người đó cho là tốt, ta cũng muốn thử xem có tốt không, những gì người đó cho là xấu, ta cũng có khuynh hướng bài xích, ghét bỏ. Vậy nên người làm cha mẹ ngày xưa mới được dạy bảo, nhắc nhở về cái gọi là thân giáo, tức là phải tự ý thức được mọi hành động của mình đều bị hay được con cái mình lấy ra làm tiêu chuẩn đối nhân xử thế. Vì đứa trẻ nào cũng dành 1 tình yêu trong sáng, tự phát cho cha mẹ của mình, cho tới khi sự nuông chiều và dung túng vô nguyên tắc của người lớn làm chúng lạc lối.
Nhiều lúc phán đoán theo cảm tình không hề mang lại sự dễ chịu, thích thú. Làm 1 người lớn, chúng ta ít ra cũng đã biết, điều ta muốn trong nhiều trường hợp chưa chắc đã là điều ta cần, nếu không muốn nói, nhiều lúc còn có hại. Làm cha mẹ, trách nhiệm là phải nhận định được rõ ràng điều con mình cần và điều con mình muốn, sau đó, giúp nó chọn lựa cho đúng nếu cần thiết. Tất nhiên, để làm tốt điều này đòi hỏi ở họ ít ra là trí phán đoán số 4 hay số 5. Các bé ngoan đều nhớ bố mẹ dặn không được nhận đồ của người lạ, vậy nên khi có cô hay chú nào là lạ đến nhà và cho quà, dù có thích món quà đến mấy cũng vẫn phải liếc bố hay mẹ 1 cái, cho đến khi nghe được thánh chỉ, con nói xin cô hay xin chú đi, lúc đó mới dám cầm, mà đã cầm là cười tít mắt. Tôi không nói là các cháu bé thấy ai đưa đồ mình thích là vồ luôn, bố mẹ bắt trả lại thì chạy mất tích đều sẽ vì 1 cây kẹo mút mà bị bán béng sang Trung Quốc, cái đó còn cần tổ hợp của nhiều điều kiện hoàn cảnh khách quan khác, nhưng việc tiếp nhận những thứ mình cần hay muốn từ địa chỉ được xác định là an toàn là bước nâng cao đầu tiên của trí phán đoán, sau 2 giai đoạn không cần biết đến hậu quả kia. Dù sao thì các cụ xưa đúc kết ra câu "chim chết vì ná, cá chết vì mồi" không phải là nói chơi. Tất nhiên, đấy là mức phán đoán số 4 của bạn. Còn với 1 đứa trẻ, nếu nó rụt rè chờ thánh chỉ của bạn mà không dám trực tiếp nhận ngay món đồ chơi dù thích chết đi được, có khả năng rất cao chỉ là vì nó muốn bạn cảm thấy nó thực ngoan thôi. Cho nên nếu bạn không chú ý uốn nắn nâng cấp để trí phán đoán của con bạn nó nhích được lên khỏi số 2 thì sau này bạn ráng mà chịu, bất hiếu bất nghĩa gì đó đều được sinh ra trong đoạn này cả. Tất nhiên, nếu bé ngoan có phán đoán theo cảm tình của chúng ta lại có 1 ông bố hay bà mẹ có trí phán đoán số 2 thì....
Dùng trí phán đoán số 2 của em, ít nhất em còn có được điều em muốn. Dùng trí phán đoán số 2 của mẹ hay bố em, vậy thì em có được thứ mình cần hay không nó đã hên xui, mà khéo cũng bay luôn cả thứ mình muốn là khác. Nếu có 1 ngày em nhỏ nhận ra điều đó, bạn nghĩ thử xem em ấy sẽ thế nào?
Cảm tình với 1 người không thể xây dựng chỉ trên cơ sở 2 cảm giác dễ chịu và khó chịu. Người luôn ngọt ngào, tử tế với ta chưa chắc đã là người tốt, có thể họ chính là người đang xem ta như 1 con heo chờ nuôi đủ béo liền giết thịt. Người thực sự quan tâm ta không phải lúc nào cũng đối với ta ngọt nhạt, chiều chuộng, vì sợ ta lầm đường lạc lối, có nhiều lúc họ sẵn sàng đóng vai ông ác. Người chỉ biết tới việc thoả mãn cảm giác của bản thân mình mà không nhận ra chỗ tốt của người khác, thiện ý của người khác, tóm lại không có lòng biết ơn hay lòng trắc ẩn thì khó mà xây dựng được 1 nhân sinh quan đúng đắn, khó mà có được một trí phán đoán theo cảm tình lành mạnh. Thế nên khi dấn thân vào các hoàn cảnh cần phán đoán theo cảm tình, họ cảm thấy bị ngược tơi bời.
Tuy nhiên, khi phán đoán theo cảm tình là quá mạnh, những dạng ứng xử cực đoan khác lại xuất hiện. Con chó được đánh giá là khôn nếu nó chỉ ăn những gì chủ nó cho. Cô gái được đánh giá là si tình khi quyết tâm không sang ngang cho dù người yêu cũ đã chết. Một người đi xa nhà, có thể nhớ ai đó đến độ như đứng đống lửa như ngồi đống than. Tóm lại, cảm tình quá sâu giữa cá nhân với con người hay sự vật mà họ quen thuộc cuối cùng vẫn có thể tạo ra sự cố chấp và khuynh hướng bài xích tất cả những gì xa lạ. Khi đi ra khỏi tác dụng ban đầu của cách đánh giá vấn đề theo cảm tình này, đó là nhu cầu về an ninh và gắn kết, những thứ cảm tình mù quáng không được xem xét và lý giải thích đáng nhiều trường hợp được coi là 1 nét tính cách hay xuất hiện ở những người quá giàu tình cảm, và khi hoàn cảnh đòi hỏi ở cá nhân 1 tầm nhìn sâu xa hơn, chín chắn hơn, họ dễ cảm thấy bế tắc. Đó là lý do chúng ta vẫn cần đến những dạng trí phán đoán cao hơn nữa để có thể ứng xử tốt trong những tình cảnh phức tạp hơn.
Bài viết này thuộc loạt bài 7 giai đoạn của trí phán đoán.
Bài viết này thuộc về trang Âm Dương và Ứng Dụng và blogger quybaba. Các bạn có thể lấy lại bài nhưng đề nghị dẫn nguồn bài viết đủ rõ ràng. Mọi hành vi sao chép 1 phần hoặc toàn bộ mà không dẫn nguồn hoặc đề nguồn bài viết bằng chữ quá nhỏ, tại vị trí quá khó thấy đều bị xem là ăn cắp.
Ở giai đoạn 1 của trí phán đoán, con người hành động theo quán tính, ở giai đoạn 2, chọn lựa được đưa ra theo thôi thúc của dục vọng, sang đến giai đoạn 3, con người bắt đầu bận tâm đến lý lẽ của trái tim, có thể là 1 cách tự nhiên, có thể là bị bắt buộc, có thể họ vốn rất quen thuộc với nó, có thể họ đang ở giai đoạn học cách sử dụng nó, và nếu 1 người quá nặng phán đoán theo cảm tình, họ có khuynh hướng đồng hoá bản thân với cảm xúc của mình, và để các cung bậc cảm xúc yêu ghét giận hờn của mình dẫn dắt, thúc đẩy phía sau mọi hành vi, động thái. Khi lên tới cao điểm, chiếc kim chỉ nam loại này sẽ dẫn dắt và tạo thành khuynh hướng thiên vị mù quáng, luôn bao che, bênh vực những người mình yêu mến bất chấp phải trái đúng sai.
Có 1 chút bối rối nhỏ ở đây cho nhiều bạn, đó là cái khuynh hướng chạy theo cảm tính và chạy theo cảm tình này, cụ thể nó khác nhau như thế nào? Hiểu qua 1 ví dụ đơn giản nhất, khi gặp 1 đứa đáng ghét vô cùng chọc ta tức điên, thì tức điên ở đây là cái gì? Tất nhiên là 1 loại cảm xúc, là cảm tình tiêu cực. Vậy sau khi tức điên rồi, ta làm gì? Nếu ta cứ thế phăm phăm xông lên, cho nó 1 cái tát lệch mặt, đáng đời nhà nó, hả giận, quá sảng khoái, vậy tức là ta phản ứng lại bằng phán đoán số 2, tức là trên tinh thần làm sao cho sướng. Nhưng giả sử, cái đứa đáng ghét, đã nói mấy câu đáng hận hay gây ra mấy hành động đáng chém ấy nó lại ... to như con tịnh, hoặc ... là con của cô chủ nhiệm, hoặc... là gấu yêu của sếp lớn gì đó. Tóm lại, hả giận và đi tìm chết hoặc đi tìm ngược tự dưng biến thành từ đồng nghĩa. Vậy thì đại ý là phán đoán số 4 bảo ta rằng, lùi 1 bước thấy đất rộng trời cao, tiến 1 bước là vực sâu vạn trượng đó cu. Con người thì không nỡ tự mình tìm ngược cho bản thân, cho nên, chỉ cần có trí phán đoán số 2 thôi, cũng đủ để thôi thúc ta chọn hãy ôm hận mà sống tiếp rồi. Chú ý, phán đoán giống như 1 cơ chế phân quyền sử dụng nguồn lực của cơ thể cho nhóm động thái hành vi nào đó, nhưng bản thân nó không hẳn là chức năng tư duy của bộ não. Cho nên nó có thể phân quyền nguồn lực của cơ thể cho dục vọng, cho quán tính, cho tình cảm, cho lý trí... Và chính việc xem xét xem khía cạnh phân quyền này có sáng suốt hay không mới thể hiện rõ năng lực phán đoán của 1 người. Cho nên chúng ta thi thoảng vẫn gặp người có hành vi mà ta gọi là cầm thú, dù họ có thể là ông nọ bà kia, học thức đầy mình. Và chúng ta thường cũng không thấy ngạc nhiên khi ai đó trình bày với ta 1 câu đại ý "tao biết làm như thế là không sáng suốt tý nào, nhưng tao đéo nhịn được" chẳng hạn.
Tất nhiên, cũng trong ví dụ trên, nếu đối tượng chọc ta tức điên lại chèn ép, bắt nạt người mà ta yêu thương nhất chẳng hạn, người mạnh phán đoán số 3 có thể biết là không tốt nhưng vẫn quyết chí xông lên như 1 con gà mái xù lông xoè cánh để bảo vệ đàn con nhỏ của mình, tất nhiên vẫn trên mẫu câu ấy, ở đây là không nỡ bỏ mặc.
Khoa học chứng minh rằng, khi con người chìm trong cảm giác sân hận, có những độc tố được sinh ra và đổ vào các mạch máu của họ, của họ chứ không phải của người mà họ chán ghét. Khiến họ thấy bức bối, thậm chí khó thở, rối loạn nhịp tim, mất đi tỉnh táo. Thậm chí, gặp rắc rối to nếu họ có sẵn tiền sử bệnh cao huyết áp hay xơ vữa mạch máu. Cảm xúc tiêu cực như oán hận, như thế, về mặt lý trí, thực ra là có hại cho người ôm mãi nó trong lòng, và 1 cách khách quan nhất, chúng ta thực ra nên có quyền không nổi giận vì 1 kẻ đáng ghét, chứ không phải là quyền được nổi giận, cho dù kẻ kia có đáng giận đến đâu. Vì xét cho đến cùng, hình như nạn nhân của cơn giận ấy là ta. Nhưng trải nghiệm tách mình ra khỏi dòng cảm xúc và nhìn lại nó bằng lý trí lại là bước nâng cao tiếp theo của trí phán đoán mất rồi. Chúng ta chưa xét đoán đến nó ở đây.
Lại 1 ví dụ khác, sau khi phải nén giận với con bồ của sếp lớn ở công ty, bạn mang theo 1 bầu trời hậm hực trong bụng quay về nhà. Bé cưng của bạn hoàn toàn không biết thời biết thế hồn nhiên xông ra ôm chân bạn reo to: "A, bố về!" Theo bạn, trong cảnh này, có bao nhiêu ông bố sẽ thấy có 1 cảm giác dịu dàng, ngọt ngào dâng lên trong lòng, quay ra hỏi chuyện rồi chơi với con và vứt câu chuyện bực mình ở công ty ra sau đầu? Lại có bao nhiêu ông bố vì không dám làm gì "ai đó" ở công ty nên tự dưng muốn được đại triển thần uy tại nhà riêng, giận chó đánh mèo đứa con?
Cái mớ hỗn độn, lẫn lộn giữa phán đoán số 2 và số 3 hay gặp nhất thường là trong phim Quỳnh Dao. Tóm lại, mớ bòng bong này chính là nguồn cảm hứng bất tận cho mọi thể loại ngược văn. Hồi còn nhỏ tôi từng xem Dòng Sông Ly Biệt, khi ông bố cựu tướng quân giải thích rằng ông lấy về nguyên 1 rổ vợ mà chẳng thật lòng với bà nào nên nhân đó, cũng thật vô trách nhiệm với họ là vì ngày xưa ông đã từng yêu và không lấy được người mình yêu nên ông không thể ngăn cản bản thân mình đi theo đuổi những người phụ nữ có nét tương đồng với người yêu cũ, nhưng dù sao họ cũng vẫn không phải người mà ông yêu, cho nên thế ý, thế nọ... vậy là đám con cái liền thông cảm và tha thứ cho ông, vì chúng cũng đã trưởng thành, có trải nghiệm yêu đương và đau khổ vì yêu. Vì chúng hiểu yêu hay không yêu ai là 1 chuyện thân bất do kỉ vô cùng bất đắc dĩ. Tóm lại, lý lẽ của trái tim chỉ có thể được hiểu bằng trái tim. Nhưng nghĩ cho kỹ thì, chỉ vì 1 người thực bất đắc dĩ gieo hoạ cho tim ông (cũng không phải tình tiết cố tình quyến rũ cho bằng được rồi đá đi gì gì đó mà), ông liền cố tình đi gieo hoạ lại cho toàn bộ cuộc đời của 9 người khác (dùng quyền lực tiến hành ép cưới nha), sau đó, gần như chỉ xin lỗi mồm, các loại quả đắng khác là tác giả nhét vào tận mồm bắt ông ăn chứ ông không hề có tinh thần tự giác ăn. Tổng kết, tôi cảm thấy đây không phải hành động có thể có ở 1 người có tố chất tâm lý khoẻ mạnh bình thường. Sau đó, rất không có thiện ý mà tự hỏi, có phải mấy người cuồng cái thể loại phim lẫn lộn 2 mức phán đoán này muốn xem những thứ nguỵ biện của trái tim ấy là để tìm sự đồng tình cho những sai lầm ngày nào cũng có khi trót xập xí xập ngầu giữa 2 loại phán đoán này của của mình không.
Nghe đồn những người có tiền sử chịu ngược đãi khi lớn lên thường đảo vai và trở thành kẻ đi ngược đãi. Tóm lại, họ có thể cố lấy lại thăng bằng tâm lý bằng cách coi ỷ mạnh hiếp yếu là chuyện đương nhiên, sau đó tập sống với nó thành quen, và nếu tình trạng bị bắt nạt lại để trí phán đoán số 1 dẫn dắt, chúng ta liền có câu "ở lâu với khổ, Mị quen khổ rồi". Còn cá nhân sẽ trực tiếp hay gián tiếp chống đối và tìm cách báo thù hoặc tìm nơi trút giận nếu thứ dẫn họ đi là phán đoán số 2. Nhưng! Nếu 1 người trong lúc nóng giận muốn vung tay đánh 1 đứa trẻ chẳng hạn, và vào giây phút ấy, họ bỗng nhiên nhận ra trong đôi mắt thơ ngây ấy sự hoảng loạn và nước mắt, và nó vốn là người mà họ nên yêu thương, bảo vệ, che chở mới đúng, thì chính thứ cảm tình đó sẽ ghìm cánh tay đang vung cao của họ lại, và làm họ chợt nhận ra, họ đang làm điều sai trái, họ cần phải thay đổi, điều này có thể gây ra dày vò cắn rứt 1 thời gian, cho tới khi họ trở thành 1 con người mới, kiểm soát bản thân tốt hơn, vì những lý do tích cực hơn. Những người có xuất phát điểm cao hơn, chẳng hạn, vốn sẵn 1 trái tim bao la đầy tình thương hẳn là sẽ không trút giận lung tung. Nhưng đôi khi, ngay cả bà mẹ tâm lý nhất cũng có lúc muốn đập đầu vào tường khi gặp dáng vẻ nước đổ đầu vịt của con mình chẳng hạn. Nhưng các bậc phụ huynh tâm lý đều đồng ý 1 điểm, giận dữ chẳng có ích lợi gì trong công tác giáo dục con cái cả, nó chỉ làm người gánh vác công tác giáo dục ấy mất khôn. Nhưng tất nhiên, 1 số biện pháp trừng phạt được cân nhắc cẩn thận lại vô cùng cần thiết, nhất là khi ta gặp phải 1 em nhỏ quá sức cá tính và tự đánh giá bản thân quá cao chẳng hạn.
Gây ra trải nghiệm đau khổ, khó chịu cho người khác, dù là về thể xác hay tinh thần, vui sướng khi người gặp hoạ, nói dối bôi đen người khác chỉ vì cái mặt họ nhìn thấy ghét, ganh tỵ, nguyền rủa ai đó vì người ta thành công hơn mình hay có thứ mà mình há miệng chờ sung mãi chưa thấy rụng tới... sau đó lại kiên định lòng tin rằng mình sẽ được bao dung, tha thứ hết, sẽ trăm sự như ý, vạn sự như mơ, tóm lại, không hề sợ hậu quả, hay không dám nghĩ đến hậu quả, hay không biết rằng sẽ có hậu quả, đều là những trò thần kinh của kiểu người đã đủ tố chất thần kinh để cảm nhận các cung bậc cảm xúc của loài người, và biết về sự tồn tại của lòng bao dung, nhưng mà, là lòng bao dung của người khác, còn họ thì không đủ tố chất tâm lý để ứng xử với mớ cảm xúc đa đoan phức tạp đó và tất nhiên là chẳng bao dung được cho ai. Tóm lại, họ để dục vọng riêng đưa ra quyết định trong những vấn đề tình cảm. Tôi thường nói đùa rằng kiểu người nặng phán đoán số 2 này không thể ẩn núp thành công tại miền Bắc, vì cái thứ khí hậu gió mùa kinh khủng của chúng ta gây ra tình trạng khó ở trong người gần như mãn tính. Nhược điểm là nhiều bạn trẻ kêu ca với tôi rằng cảm thấy người miền Nam đáng yêu hơn, dễ mến hơn. Nhưng ưu điểm của loại khí hậu này chính là, sống trong nó chỉ cần bạn có độ tỉnh vừa phải thôi, bạn tuyệt đối sẽ không sợ lấy nhầm người có tố chất thần kinh không bình thường.
Có thể nói, chính việc cấp quyền lực chi phối chính mình cho trái tim là thứ đã làm cho nhân cách con người thăng hoa khỏi tầng bản năng. Khi ta biết cảm thông với một người, quan tâm tới 1 người, muốn săn sóc cho 1 người, vậy thì để đổi lại, có rất nhiều việc đòi hỏi ta phải biết kìm nén chính mình, không thể nào tuỳ tâm sở dục được nữa. Cho nên là, nếu chẳng hạn, bạn tình của bạn không hề quan tâm đến cảm giác của bạn mà chỉ quan tâm đến sự thoả mãn của chính y, sau đó dám thề thốt là yêu bạn chẳng hạn, vậy thì lời yêu ấy cũng không thơm hơn 1 cái rắm. Bản thân việc suy nghĩ bằng nửa thân dưới không xấu, nhưng xúc phạm cả trái tim lẫn bộ não của mình bằng cách biến 2 chỗ đó thành ngăn chứa tinh trùng dự bị thì tuyệt đối không phải dấu hiệu tốt. Tóm lại, chúng ta phải cẩn thận với kiểu người mà quyết định của nửa thân dưới, tính từ vùng bụng ngang dạ dày đổ xuống có sức nặng lớn hơn quyết định của trái tim và cái đầu.
Ở tầng bản năng, nền tảng cơ bản của dạng phán đoán theo cảm tình này là, ai là người chăm sóc ta, che chở ta, hay cưng nựng âu yếm quan tâm đến tâm tư tình cảm của ta thì nói gì bảo gì ta cũng dễ tin theo, làm theo, vì ta tin người đó chỉ muốn điều tốt cho ta. Đảo ngược lại, chẳng có ai vì con mình hư mà vứt nó đi chạy qua bế trộm con nhà hàng xóm về nuôi cả. Con đường duy nhất để đi chính là giáo dục lại nó, cảm hoá nó, thay đổi nó. Mức phán đoán này thực ra bắt đầu được xây dựng từ việc tham khảo phán đoán của người khác của 1 tâm trí non nớt chưa trưởng thành, cụ thể ở đây là tham khảo phán đoán của những người được tin rằng "sẽ không làm hại ta". Những gì người đó cho là tốt, ta cũng muốn thử xem có tốt không, những gì người đó cho là xấu, ta cũng có khuynh hướng bài xích, ghét bỏ. Vậy nên người làm cha mẹ ngày xưa mới được dạy bảo, nhắc nhở về cái gọi là thân giáo, tức là phải tự ý thức được mọi hành động của mình đều bị hay được con cái mình lấy ra làm tiêu chuẩn đối nhân xử thế. Vì đứa trẻ nào cũng dành 1 tình yêu trong sáng, tự phát cho cha mẹ của mình, cho tới khi sự nuông chiều và dung túng vô nguyên tắc của người lớn làm chúng lạc lối.
Nhiều lúc phán đoán theo cảm tình không hề mang lại sự dễ chịu, thích thú. Làm 1 người lớn, chúng ta ít ra cũng đã biết, điều ta muốn trong nhiều trường hợp chưa chắc đã là điều ta cần, nếu không muốn nói, nhiều lúc còn có hại. Làm cha mẹ, trách nhiệm là phải nhận định được rõ ràng điều con mình cần và điều con mình muốn, sau đó, giúp nó chọn lựa cho đúng nếu cần thiết. Tất nhiên, để làm tốt điều này đòi hỏi ở họ ít ra là trí phán đoán số 4 hay số 5. Các bé ngoan đều nhớ bố mẹ dặn không được nhận đồ của người lạ, vậy nên khi có cô hay chú nào là lạ đến nhà và cho quà, dù có thích món quà đến mấy cũng vẫn phải liếc bố hay mẹ 1 cái, cho đến khi nghe được thánh chỉ, con nói xin cô hay xin chú đi, lúc đó mới dám cầm, mà đã cầm là cười tít mắt. Tôi không nói là các cháu bé thấy ai đưa đồ mình thích là vồ luôn, bố mẹ bắt trả lại thì chạy mất tích đều sẽ vì 1 cây kẹo mút mà bị bán béng sang Trung Quốc, cái đó còn cần tổ hợp của nhiều điều kiện hoàn cảnh khách quan khác, nhưng việc tiếp nhận những thứ mình cần hay muốn từ địa chỉ được xác định là an toàn là bước nâng cao đầu tiên của trí phán đoán, sau 2 giai đoạn không cần biết đến hậu quả kia. Dù sao thì các cụ xưa đúc kết ra câu "chim chết vì ná, cá chết vì mồi" không phải là nói chơi. Tất nhiên, đấy là mức phán đoán số 4 của bạn. Còn với 1 đứa trẻ, nếu nó rụt rè chờ thánh chỉ của bạn mà không dám trực tiếp nhận ngay món đồ chơi dù thích chết đi được, có khả năng rất cao chỉ là vì nó muốn bạn cảm thấy nó thực ngoan thôi. Cho nên nếu bạn không chú ý uốn nắn nâng cấp để trí phán đoán của con bạn nó nhích được lên khỏi số 2 thì sau này bạn ráng mà chịu, bất hiếu bất nghĩa gì đó đều được sinh ra trong đoạn này cả. Tất nhiên, nếu bé ngoan có phán đoán theo cảm tình của chúng ta lại có 1 ông bố hay bà mẹ có trí phán đoán số 2 thì....
Dùng trí phán đoán số 2 của em, ít nhất em còn có được điều em muốn. Dùng trí phán đoán số 2 của mẹ hay bố em, vậy thì em có được thứ mình cần hay không nó đã hên xui, mà khéo cũng bay luôn cả thứ mình muốn là khác. Nếu có 1 ngày em nhỏ nhận ra điều đó, bạn nghĩ thử xem em ấy sẽ thế nào?
Cảm tình với 1 người không thể xây dựng chỉ trên cơ sở 2 cảm giác dễ chịu và khó chịu. Người luôn ngọt ngào, tử tế với ta chưa chắc đã là người tốt, có thể họ chính là người đang xem ta như 1 con heo chờ nuôi đủ béo liền giết thịt. Người thực sự quan tâm ta không phải lúc nào cũng đối với ta ngọt nhạt, chiều chuộng, vì sợ ta lầm đường lạc lối, có nhiều lúc họ sẵn sàng đóng vai ông ác. Người chỉ biết tới việc thoả mãn cảm giác của bản thân mình mà không nhận ra chỗ tốt của người khác, thiện ý của người khác, tóm lại không có lòng biết ơn hay lòng trắc ẩn thì khó mà xây dựng được 1 nhân sinh quan đúng đắn, khó mà có được một trí phán đoán theo cảm tình lành mạnh. Thế nên khi dấn thân vào các hoàn cảnh cần phán đoán theo cảm tình, họ cảm thấy bị ngược tơi bời.
Tuy nhiên, khi phán đoán theo cảm tình là quá mạnh, những dạng ứng xử cực đoan khác lại xuất hiện. Con chó được đánh giá là khôn nếu nó chỉ ăn những gì chủ nó cho. Cô gái được đánh giá là si tình khi quyết tâm không sang ngang cho dù người yêu cũ đã chết. Một người đi xa nhà, có thể nhớ ai đó đến độ như đứng đống lửa như ngồi đống than. Tóm lại, cảm tình quá sâu giữa cá nhân với con người hay sự vật mà họ quen thuộc cuối cùng vẫn có thể tạo ra sự cố chấp và khuynh hướng bài xích tất cả những gì xa lạ. Khi đi ra khỏi tác dụng ban đầu của cách đánh giá vấn đề theo cảm tình này, đó là nhu cầu về an ninh và gắn kết, những thứ cảm tình mù quáng không được xem xét và lý giải thích đáng nhiều trường hợp được coi là 1 nét tính cách hay xuất hiện ở những người quá giàu tình cảm, và khi hoàn cảnh đòi hỏi ở cá nhân 1 tầm nhìn sâu xa hơn, chín chắn hơn, họ dễ cảm thấy bế tắc. Đó là lý do chúng ta vẫn cần đến những dạng trí phán đoán cao hơn nữa để có thể ứng xử tốt trong những tình cảnh phức tạp hơn.
Bài viết này thuộc loạt bài 7 giai đoạn của trí phán đoán.
Bài viết này thuộc về trang Âm Dương và Ứng Dụng và blogger quybaba. Các bạn có thể lấy lại bài nhưng đề nghị dẫn nguồn bài viết đủ rõ ràng. Mọi hành vi sao chép 1 phần hoặc toàn bộ mà không dẫn nguồn hoặc đề nguồn bài viết bằng chữ quá nhỏ, tại vị trí quá khó thấy đều bị xem là ăn cắp.
Đăng ký:
Bài đăng (Atom)